Black Mirror Bandersnatch İnceleme


Black Mirror: Bandersnatch

Not: Bu sembolü gördüğünüz yerlerde spoiler içeren bilgi vardır. 

Teknolojinin sosyal ve psikolojik sonuçlarını, korkutucu bir şekilde yüzümüze vuran Netflix'in popüler bilim kurgu dizisi Black Mirror yine farkını ortaya koyar bir şekilde karışımızda. Dizinin hayranları tarafından heyecanla beklenen, seyircinin yaptığı seçimlerle hikayenin akışını değiştirebileceği Black Mirror: Bandersnatch geçtiğimiz gün yayınlandı. Hem uzun süredir Black Mirror'un yeni sezonunu bekleyen hem de yepyeni bir film deneyimini yaşamak isteyen biz izleyiciler için de heyecanlı bir andı. Hiç vakit kaybetmeden filmi izledim ve yine hiç vakit kaybetmeden inceleme yazısı ile karşınızdayım.
Black Mirror: Bandersnatch aslında hiç bilmediğimiz bir şey yapmıyor. Okuyucunun hikayeyi kontrol edebildiği romanlar, 70'lerin sonuna doğru oldukça yaygındı. Bunun yanında bu yılın başında HBO da kısmen kontrol edilebilir bir film çekti. Ayrıca Netflix de bu özelliği ilk olarak çocuk odaklı içeriklerde test etmişti. Geçtiğimiz yıllarda da Youtuberlar tarafından seyircinin tercihi ile hikayeyi belirlediği bazı seri videolar da hazırlamıştı. Yani akışını kontrol edebileceğimiz içeriklere yabancı değiliz ancak bunun bu derecede profesyonel bir içerikte, bu derece detaylı bir şekilde ortaya çıkması oldukça büyük bir gelişme. Artık film ve dizi deneyimlerimizin çok farklı noktalara gideceğinin de bir kanıtı.
Black Mirror: Bandersnatch inceleme yazısının, ona yakışır bir şekilde okuyucunun kontrolü ile ilerlemesi doğru olur diye düşünerek bu yazıyı seçenekli olarak hazırladım. Yazının sıralamasını ve akışını istediğiniz düzende ilerletebilirsiniz.

Seçenek A: 

Detaylı bir inceleme yazısı istiyorum.

Seçenek B:

 Kısa ve öz olsun. Beni direk sonuca götür.

Seçimin: Detaylı bir inceleme yazısı istiyorum.

Black Mirror: Bandersnatch filmini; konusu, hikayesi, çekim açıları, seçimlerin etkisi gibi başlıklar altında artıları ve eksileri ile değerlendirmeye çalışacağım. Hadi başlayalım.

Black Mirror Bandersnatch Konusu
Film 1984 yılında, kitaptan uyarladığı Bandersnatch isimli oyunu geliştirmeye çalışan Stefan'ın hikayesini anlatıyor. Annesinin ölümü sonrası psikolojik sorunlar yaşayan Stefan, kitaplıkta bulduğu ve okuyucunun yaptığı seçimler ile hikayeyi yönlendirdiği bir kitap olan Bandersnatch'ten yola çıkarak; oyuncuların kararları ile yönlenecek bir oyun hazırlamaya çalışıyor. Film, bu süreçte Stefan'ın yaşadığı gerilimler ve verdiği kararların sonuçları üzerine yoğunlaşarak ilerliyor.
Sizin seçimleriniz doğrultusunda ilerleyen filmde zaman zaman size seçenekler sunuyor ve 10 saniye içerisinde cevaplamanızı istiyor. Bu doğrultuda filmin hikayesi de değişmiş oluyor. Netflix'in açıkladığına göre filmde 5 ana son bulunuyor. Anca yaptığınız seçimlerle filmi kısa sürede bitirecek birkaç son da mevcut. Tüm sahnelerin toplam uzunluğu 5 saat sürüyor ancak ortalama olarak 90 dakikada filmi bitirebilirsiniz. 5 ana sona ulaşırken yapacağınız birçok farklı seçim olduğu için, Netflix'in söylediğine göre film neredeyse 1 milyon farklı şekilde izlenebiliyor.

Seçenek A:

Filmin artıları nelerdir?

Seçenek B:

Filmin eksileri nelerdir?

Seçimin: Filmin artıları nelerdir?

Black Mirror hayranları için büyük beklentilere sebep olan Bandersnatch, izleme deneyimimizi bambaşka noktalara taşıyacak gibi duruyor. Aslına bakarsanız Black Mirror: Bandersnatch'in, film ile oyun arasında bir konumda yer aldığını söylemek yanlış olmaz. İzleyiciyi filmin içerisine dahil etmesi, kimileri tarafından film ile olan bağın artması olarak yorumlansa da kimileri tarafından da konsantrasyon bozucu olarak görülüyor. Açıkçası ben uyguladıkları yöntemi beğendim ve keyif aldım. Bu tarz içerikleri ilerleyen dönemlerde daha fazla göreceğimizi de düşünüyorum.

Filmin beğendiğim yönlerine en dikkat çekici ve en çok merak edilen konudan başlamak doğru olacak. Aklınıza şöyle bir soru gelebilir: Black Mirror: Bandersnatch'te seçimler nasıl yapılıyor? Netflix bu konuda gerçekten çok başarılı bir iş çıkarmış. Film izleyiciye iki şıklı seçenekler sunuyor ve bu seçeneklerden 10 saniye içerisinde seçim yapmasını istiyor. Eğer bir tercih yapmazsanız film kendi planladığı gibi ilerliyor. Seçenekler çıktığında ise duraklatma gibi bir durum söz konusu değil. Tercih yapmanız için verilen 10 saniyelik sürede film, izleyiciyi akıştan koparmayacak sahnelerle akmaya devam ediyor. Ayrıca seçimlerden sonra yapılan geçişler gerçekten mükemmel olmuş. Seçiminiz ile yeni bir sahnenin yüklendiğini anlamıyorsunuz bile. Çekim açıları ile yakalanan bu geçiş başarısı, sanki tercihinizle hikaye değişmemiş, zaten bu şekilde akıyormuş hissi yaratıyor.

Black Mirror: Bandersnatch

Yaptığınız seçimler ile 5 olası sondan birisine vardığınızda, Netflix size geri dönüp tercihlerinizi değiştirerek farklı sonuçları görme imkanı da veriyor. Bu sayede "acaba diğerini seçsem ne olacaktı" sorusuna da cevap bulmuş  oluyoruz. Burada Netflix'in gerçekten başarılı iş çıkardığı bir başka yön ortaya çıkıyor. Farklı seçenekler için geriye gittiğinizde, tekrarlayan sahneler olursa, senaryoda ufak değişiklikler oluyor. Yani Netflix filmin tüm sahnelerini görmek isteyen biz meraklıların sıkılmaması için aynı sahneyi farklı replikler ile tekrar çekmiş. Elbette yaptığımız seçimler sonucunda hikayenin dışında kalan karakterler de olabiliyor. Velhasıl Netflix interaktif film yapma konusunda oldukça kaliteli bir ürün ortaya çıkarmış diyebiliriz.

Filmin hikayesi ve senaryosu ile ilgili eleştirilerimi birazdan yapacağım. Öncelikle senaryonun beğendiğim yönlerinden bahsetmek istiyorum.

Dikkat Spoiler

Film biraz matruşka bebek tarzı bir hikayeye sahipti demek yanlış olmaz. Ana karakterimiz Stefan'ın oyununu hazırlarken esinlendiği kitap Bandersnatch okuyucaların tercihleri ile hikayesi değişen bir roman. Bu romanın yazarı, tercihlerinin ve yaşamının kontrol edildiğini düşünüyor ve karısının da bu kişilerden olduğunu iddia ederek onu öldürüyor. Stefan, oyuncuların tercihleri ile yönlenecek bir oyun geliştiriyor ancak kendisinin başkaları tarafından kontrol edildiğini ve kararları kendisinin vermediğini düşünüyor. Burada karar verici pozisyonunda olan izleyiciye de Colin karakteri ile ilginç mesajlar veriliyor. Colin ile Stefan'ın LSD aldığı sane gerçekten başarılıydı. Colin'in söylemleri içerisinde güzel metaforlar vardı. Özellikle PACMAN göndermesi ve devamında senaryoya bunun dahil edilişini oldukça beğendim.

Hikayenin genel olarak durağan ilerleyişinin senaristler de farkında olsa gerek ufak bir sürpriz hazırlamışlar. Herhangi bir sondan sonra, Stefan'a bir sinyal ver tercihine döndüğünüzde, tercihlerden birisi Netflix olarak çıkıyor. Netflix'i tercih ettiğinizde, babası Stefan'ın kötüye gittiğini düşünerek onu psikologa götürüyor. Buradan sonra ise işler bambaşka bir boyut alıyor. Psikolog, bu bir medya platformu olsaydı daha fazla aksiyon gerekmez miydi sorusunu yönelttikten sonra onunda dövüş tercihi ile karşı karşıya kalıyorsunuz. Sonrası ise baya keyifliydi. Filmde en beğendiğim yer burasıydı diyebilirim.

Spoiler Sonu

Black Mirror'un içerisine yerleştirilmiş bu tarz ilginç mesajları keşfetmek için inceleyebilirsin: Black Mirror Easter Eggs

Seçimin: Filmin eksileri nelerdir?

Bandersnatch için klasik bir 4. sezon bölümü gibiydi demek doğru olacak. Dizinin ilk iki sezonundaki kalitesini gün geçtikçe kaybettiğini düşünen ve 4. sezonu pek de beğenmeyen birisi olarak film için de aynı şeyleri söyleyebilirim. Black Mirror'un özellikle ilk iki sezonunda, izlediğimiz her bölümde tüylerimiz diken diken olmuş, içimiz bir garip olmuş vaziyette kalkardık dizinin başından. 3. sezonda da bu durum kısmen devam etti ancak, 4. sezon benim açımdan pek iç açıcı değildi. Elbette birçok diziye kıyasla hala en iyi yapımlardan olsa da ilk sezonların tadını malesef alamadık. Black Mirror Bandersnatch de hikaye yönünden çok başarılıydı diyemem. Yukarıda artılarından bahsederken izleyiciye sunduğu metaforları beğendiğimden söz etmiştim. Filmin genel vurgusu, hiçbir şeyi kontrol edemiyorsunuz. Bu filmi de kontrol ettiğinizi zannediyorsunuz ancak yine de istediğimiz sınırlardan çıkamazsınız mesajı üzerine yoğunlaşmış durumda. Evet bu yönden bakıldığında dikkat çekici bir yönü olsa da, bütüne baktığımızda bir anda biten bir senaryo karşımıza çıkıyor. Hatta filmin verdiği mesaj ve konusundan dolayı itici bulanların yorumları ile de karşılaştım. Ben her ne kadar hikayenin çıkış noktasını beğenmiş olsam da, ne filmin akışında ne de finalinde vurucu bir an yaşayamadım.

Black Mirror: Bandersnatch

Black Mirror Bandersnatch Seçimlerin Etkisi

Yukarıda, yapılan seçimler sonrasındaki geçişlerin başarısından bahsetmiştik. Film teknik açıdan çok başarılı demek doğru olacaktır. Ancak bizim beklentilerimizi ne derecede karşıladığı konusunda pek olumlu konuşmak mümkün değil. Öncelikle seçimlerin ne derecede önemli olduğuna değinelim. Film başlangıçta basit sorularla izleyiciyi olaya dahil etmeye çalışıyor. Zamanla soruların önem derecesi artıyor gibi gözükse de temelde hikayeyi değiştiren birkaç soru var yalnızca. Bu sorulara verdiğiniz cevaplar doğrultusunda da 5 sondan birisine ulaşıyorsunuz. Tercihlerin hikayeye etkisi çok yetersizdi desek biraz fazla abartmış olabiliriz ama beklenen etkiyi yarattığı da söylenemez. Film izleyiciye, tercihler konusunda tam manasıyla bir özgürlük tanımıyor. Yanlış tercih yapma ihtimaliniz var. Bu senaryoyu tıkıyor ve film sizi otomatikman bir önceki sahneye alıyor ve tercihi yeniden yapmanızı istiyor. Burada yukarıda bahsettiğimiz senaryoda değişiklik durumu devam ediyor ve karakterimiz sanki dejavu yaşamış ve o anları daha önce yaşamış gibi davranıyor.

Seçimin: Sonuç

Sonuç olarak genel bir değerlendirme yapacak olursak; Black Mirror Bandersnatch interaktif film deneyimini teknik açıdan yapılabilecek en iyi seviyeye getirmiş demek yanlış olmaz. Gerek seçimlerin kolaylığı gerekse geçişlerdeki başarılar övgüyü hak ediyor. Bu tarz içerikleri daha önce kitaplarda, çizgi romanlarda hatta filmlerde bile gördük ancak hiçbirisinde kullanıcı deneyimi bu dereceye ulaşamamıştı. Tabii ki işin içerisinde Black Mirror ve Netflix bir arada olunca her şey daha dikkat çekici ve daha havalı hale geliyor.
İçerik kısmına gelecek olursak da malesef ki ufak bir hayal kırıklığı yaşıyoruz. Ne hikaye yeterince başarılı ne de seçimler beklediğimiz kadar önemli neticeler doğuruyor. Özellikle "Detroid: Become a Human" gibi oyunları oynayanlar için bu film interaktiflik açısından çerez gibi gelecektir.
Her ne olursa olsun, Bandersnatch önemli bir devrimi beraberinde getiriyor. Artık filmler ve diziler de izleyiciyi işin içerisine dahil ederek oyunlaştırma yolunda ilerliyor. Bu film önemli bir dönemin de ilk basamağı olacak gibi duruyor. Netflix gerek kullanıcılardan gördüğü ilgi ile gerekse izleyicilerin tercihleri doğrultusunda toplayacağı veriye olan iştahı ile bu tarz yapımlara devam edecek gibi duruyor.
"Black Mirror Bandersnatch izlenir mi?" sorusuna cevabımız elbette ki izlenir olacaktır. Hatta izlemelisiniz olacaktır. Black Mirror seviyesi için yetersiz olsa da genel manada değerlendirildiğinde tatmin edici bir film denebilir. Ayrıca interaktif film deneyimini yaşamak da oldukça keyif verici.

Ömer Faruk Bal
1995 İzmir doğumlu. Karikatürü ve gezmeyi pek seven internet girişimcisi. Halen İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde öğrenci olup Büyük Altay taraftarıdır.

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bunlar da ilgini çekebilir

Format Seçin
Kişilik testi
Series of questions that intends to reveal something about the personality
Kısa test
Series of questions with right and wrong answers that intends to check knowledge
Blog Yazısı
İstediğin bir kategoride hazırlanmış bir yazı
Liste
Liste içerikler